.

18. Dolna Wisłoka z dopływami

Dolna Wisłoka z dopływami

Podstawowe informacje:
Kod: PLH180053
Specjalny Obszar Ochrony siedlisk (SOO)
Region biogeograficzny: kontynentalny
 Powierzchnia:  453,7 ha
Region administracyjny:
Województwo podkarpackie –  100%
Gminy: Czarna, Pilzno,m.Dębica, Dębica, Żyraków, Gawłuszowice, m.Mielec, Ostrów, Sędziszów Małopolski, Wielopole Skrzyńskie, Mielec, Przecław

Sprawujący nadzór :
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie

 Charakterystyka obszaru

 Obszar obejmuje:

  • Wisłokę na odcinku od ujścia lewostronnego dopływu, potoku Chotowskiego w m. Chotowa do ujścia lewostronnego dopływu, cieku w miejscowości Grabiny – Dębica,
  • Wisłokę od ujścia rzeki Wielopolka w m. Pustków do rurociągu przechodzącego nad korytem rzeki w m. Podleszany,

oraz dopływy

  • potok  Chotowski od jazu w m Żdżary do ujścia w m. Chotowa - Parkosz,
  • Grabinka (Czarna) od ujścia prawostronnego dopływu w m. Jodłówka -Wałki (granica województwa) do ujścia w m. Zawierzbie - Dębica,
  • Wielopolka od ujścia lewostronnego dopływu potoku Brzezinka do mostu drogowego w m. Glinik,
  • potok Brzezinka od mostu drogowego na trasie Wielopole Skrzyńskie - Brzeziny do ujścia,
  • Tuszymka od mostu na trasie Czarna Sędziszowska - Kolbuszowa do ujścia w m. Tuszyma,
  • Ruda od jazu w m. Dobrynin do ujścia w m. Rzemień,
  • Stary Breń od mostu w m. Gawłuszowice do ujścia.

Pozostałe dopływy jak potok Jodłówka, Dulcza i Ostra ze względu na znaczne przekształcenia koryt i zanieczyszczenia wód nie są włączone do obszaru.

Rzeka Wisłoka jest prawobrzeżnym dopływem Wisły o długości 163,6 km i powierzchni zlewni 4110,2 km2. Bierze początek na terenie województwa małopolskiego, na wysokości około 600 m n.p.m., na południowym stoku Dębiego Wierchu oraz między Popowymi Wierchami a Kamiennym Wierchem. Wisłoka płynie z Beskidu Niskiego przez Pogórze Jasielskie, Kotlinę Jasielsko-Krośnieńską i przez Pogórza: Strzyżowskie oraz Ciężkowickie do Kotliny Sandomierskiej. Do doliny Wisły rzeka wpływa poniżej Mielca. Uchodzi do Wisły w km 226,9, w rejonie Gawłuszowic. Górna część zlewni Wisłoki to górzyste tereny leśne. Na obszarze Kotliny Jasielsko-Krośnieńskiej i w dalszym biegu rzeka płynie między polami uprawnymi i łąkami oraz przez tereny zabudowy mieszkaniowej. W dolnym biegu koryto rzeki jest obwałowane. Dolina rzeki jest płaska i bardzo rozległa. Szerokość koryt rzek i potoków jest bardzo różna i waha się średnio od 0,7 8 do 40 metrów w granicach stałego porostu traw. Głębokość jest również zmienna, zależna od wielkości rzeki i waha się od 0,15 do 3,5 m. Brzegi cieków są gęsto porośnięte drzewami i krzewami. Dno rzeki Wisłoki jest głównie piaszczysto - żwirowe, a miejscami kamieniste z nielicznymi ukośnie do prądu występującymi naturalnymi progami z piaskowca, niekiedy z pojedynczymi głazami narzutowymi. Koryto jest również urozmaicone zwalonymi pniami drzew, z licznymi plosami, widoczne są przełamania spadku rzeki.

W strukturze użytkowej siedlisk dominują tereny rolnicze z gruntami ornymi i złożonymi systemami upraw i działek.

Pod względem przyrodniczym Wisłoka jest ważnym korytarzem ekologicznym łączącym jej dopływy i rzekę Wisłę. W Wisłoce w latach 2004 - 2008 stwierdzono występowanie 32 gatunków ryb oraz jeden gatunek minogów. 
Dorzecze Wisłoki objęte jest krajowym programem restytucji ryb wędrownych (certy, troci wędrownej, łososia i jesiotra ostronosego) zaś jej dopływy na tym odcinku są wymieniane jako jedne z cieków dorzecza o walorach kwalifikujących je jako potencjalne tarliska anadromicznych ryb wędrownych i siedlisko ryb prądolubnych .Dopływy rzeki Wisłoki, w opisywanym obszarze, są w małym stopniu przekształcone. Oprócz wielu ryb można tu spotkać raka rzecznego. Siedliska pozakorytowe są przekształcone w umiarkowanym stopniu. Fragmenty zbliżone do naturalnych zachowały się zwłaszcza w dolinach potoków Tuszymka, Brzezinka,Czarna i Chotowski. Przeważają zbiorowiska lasów łęgowych wierzbowych. Mniejsze powierzchnie zajmują inne zbiorowiska łęgowe. Wąskimi pasami nad dopływami Wisłoki, wraz z łęgami wierzbowymi, występują płaty niżowego łęgu olszowo-jesionowego, wyraźnie podbagnionego, rozwijającego się na lokalnych wysiękach i w miejscach o utrudnionym odpływie wody. Łęgi w dolinach rzecznych mają podstawowe znaczenie siedliskotwórcze, także jako wyraźna zasłona i izolacja teras zalewowych i brzegów przed bezpośrednim oddziaływaniem antropogenicznym. W niektórych miejscach, na skraju doliny lub na wysokim brzegu, zwykle na niewielkich powierzchniach znajdują się wilgotniejsze postaci łąk świeżych. Na siedliskach tych prowadzony jest głównie wypas, rzadko gospodarka kośna.
Odrębny, bardzo rzadki typ siedliska stanowią permanentnie inicjalne żwirowiska i kamieniste odsypy tworzące wyraźne wyspy w nurcie Wisłoki oraz plaże. Częściowo zajęte są one płatami wierzb wąskolistnych, ale pojawiają się na nich niewielkie fragmenty nietrwałych zbiorowisk ziołoroślowych i trawiastych. Na skraju otuliny w potoku Tuszymka, obecne są zbiorowiska z włosienicznikiem wodnym, grążelem żółtym, okrężnicą bagienną, żabiściekiem pływającym i otoczeniem szuwarowym. W obszarze spotkać można liczne rośliny chronione.  Bytują tu bóbr europejski i wydra, gady i płazy. Obszar jest siedliskiem bociana białego i czarnego, derkacza, zimorodka, błotniaka stawowego, dzięcioła czarnego i puszczyka uralskiego. W wodach  bytują brzana, lipień, piekielnica, świnka, miętus i rak szlachetny.

Klasy siedlisk:

- lasy iglaste - 3%
- lasy mieszane - 5%
- siedliska leśne - 1%
- siedliska łąkowe i zaroślowe - 26%
- siedliska rolnicze - 63%
- inne tereny (miasta, wsie, drogi,kopalnie, tereny przemysłowe) - 2%

Formy ochrony istniejące w obszarze:

• Mielecko-Kolbuszowsko-Głogowski Obszar Chronionego Krajobrazu 

 Zagrożenia:

Główne źródła zagrożenia stanowią:

  • intensywna eksploatacja kruszywa, która powoduje zanikanie kamienistych i żwirowych tarlisk litofilnych gatunków ryb
  • działań antropogenicznych związanych z planami przekształceń koryta, regulacją oraz zabudową poprzeczną dla celów energetycznych.
  • usuwanie roślinności oraz wycinanie rosnących nad ciekami drzew, co drastycznie pogarsza warunki dla występującej fauny, zwłaszcza w okresach zwiększonego nasłonecznienia i niskich przepływów wód

 

                                                                          Gatunki ważne dla Europy

Siedliska

Kod

Nazwa siedliska

3260

Nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis

6430

Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)

6510

Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)

9170

Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)

91E0

Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae-fragilis, Populetum albae, Alnenion

Ssaki

Kod

Nazwa gatunku

1337

bóbr europejski

1355

wydra

Ptaki

A030

Bocian czarny

A031

Bocian biały

A081

Błotniak stawowy

A122

derkacz

A220

Puszczyk uralski

A229

Zimorodek zwyczajny

A236

Dzięcioł czarny

Gady i płazy

1166

Traszka grzebieniasta

1188

Kumak nizinny

Ryby

1096

Minóg strumieniowy

1106

łosoś

1130

boleń

1134

różanka

1145

piskorz

1149

koza

1163

głowacz białopłetwy

2503

brzanka

Bezkręgowce

1032

Skójka gruboskorupowa

Inne ważne gatunki zwierząt i roślin

Gady i płazy

Ropucha szara

Rzekotka drzewna

Padalec zwyczajny

Jaszczurka żyworodna

Jaszczurka zwinka

Zaskroniec zwyczajny

Traszka zwyczajna

Żaba trawna

Żmija zygzakowata

Ryby

piekielnica

brzana

świnka

miętus

lipień

certa

Bezkręgowce

Rak slachetny

Rośliny

Tojad mołdawski

Tojad dzióbaty

Czosnek niedźwiedzi

Orlik pospolity

Obrazki alpejskie

Kopytnik pospolity

Zimowit jesienny

Konwalia majowa

Barwinek mniejszy

Stoplamek szerokolistny

Skrzyp gałęzisty

Skrzyp olbrzymi

Skrzyp pstry

Kruszczyk szerokolistny

Zamokrzyca ryżowa

Przylaszczka pospolita

Kruszyna pospolita

Goryczka trojeściowa

Goryczka krzyżowa

Bluszcz pospolity

Września pobrzeżna

Lilia złotogłów

Róża alpejska

Gnieźnik leśny

Podkolan biały

Pierwiosnek wyniosły

Cebulica dwulistna

Kalina koralowa

Mapa poglądowa:

 18-1

Mapy szczegółowe: http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/?obszar=PLH18053

Źródła danych:

  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie
  • Europejska Agencja Środowiska
Czytany 6008 razy