.

3. Ostoja Magurska

Ostoja Magurska

Podstawowe informacje:
Kod: PLH180001
Specjalny Obszar Ochrony siedlisk (SOO)
Region biogeograficzny: alpejski
Powierzchnia: 20084,5 ha
Region administracyjny:
Województwo małopolskie –10%
Gminy: Sękowa, Lipinki,
Województwo podkarpackie – 90%
Gminy: Dębowiec, Krempna, Nowy Żmigród, Osiek Jasielski, Dukla

Sprawujący nadzór :
Dyrektor Magurskiego Parku Narodowego, 
38-232 Krempna, Krempna 59  

 Charakterystyka obszaru

 Obszar leży w środkowej części Beskidu Niskiego, w górnej części doliny Wisłoki. Obejmuje znaczną część obszaru źródłowego Wisłoki tj. masyw Magury Wątkowskiej oraz fragment głównego grzbietu karpackiego przy granicy ze Słowacją. Na południu obszar ciągnie się wzdłuż granicy ze Słowacją, obejmując Pasmo Graniczne. Wschodnią część terenu tworzy ciąg pojedynczych garbów (Świerzowa 803 m n.p.m., Kolanin 707 m n.p.m., Kamień 714 m n.p.m.). Ostoja tworzy jeden kompleks (głównie leśny), rozdzielony w części zachodniej doliną rzeki Wisłoki, natomiast  w części wschodniej doliną potoku Wilsznia. Niewielkie powierzchnie zajmują enklawy zbiorowisk nieleśnych.

W strukturze siedlisk obszaru  96% zajmują lasy a 4% łąki i pastwiska. Zwracają uwagę dobrze zachowane naturalne starodrzewy jodłowe i dominujące bukowe, bogata fauna puszczańska, ciekawa flora, urozmaicone formy skalne zbudowane ze skał fliszowych.

Ponieważ przez teren Beskidu Niskiego przebiegają granice zasięgów występowania wielu gatunków roślin naczyniowych, roślinność ostoi ma charakter przejściowy pomiędzy Karpatami Wschodnimi a Zachodnimi.

 Szata roślinna wykazuje układ piętrowy. W paśmie górskim Beskidu Niskiego wyróżnia się tylko dwa piętra roślinne - pogórza i regla dolnego. W piętrze pogórza (do 530 m n.p.m.) zachowały się fragmenty grądu, olszynki karpackiej i olszynki bagiennej. W reglu dolnym (od 530 m n.p.m. po szczyty) przeważa buczyna karpacka. Znaczną powierzchnię zajmują także bory jodłowe, świerkowo-jodłowe oraz sosnowe sztucznego pochodzenia. Spotyka się także jawor (w miejscach zacienionych i wilgotnych), oraz brzost, lipę, trześnię. Niższe partie lasów stanowią grądy; w których grab jest  głównym składnikiem drzewostanu a  buk występuje w domieszce. W strukturze powierzchniowej lasów na uwagę zasługuje mały udział świerka, co świadczy o dużej ich naturalności. Na obszarze ostoi występują biocenozy o naturalnym składzie gatunkowym, Szczególnie cenne są typowo wykształcone i dobrze zachowane buczyny i jaworzyny.

Łącznie zidentyfikowano tu 14 chronionych siedlisk . Największymi osobliwościami ostoi są kilkuset hektarowe otwarte przestrzenie zajęte przez łąki i wrzosowiska i łanowo występujące populacje storczyków.

Ostoja to obszar występowania szeregu gatunków roślin naczyniowych chronionych, rzadkich oraz zagrożonych. Stwierdzono tu występowanie  ok.750 gatunków roślin naczyniowych, 161 gatunków mchów, 51 wątrobowców, 51 śluzowców, 463 grzyby wielkoowocnikoweWiększość z nich należy do tzw. grzybów mikoryzowych, których stopniowy zanik notowany jest we wszystkich uprzemysłowionych krajach Europy. Około 1/4 flory tej grupy organizmów znajduje się na czerwonej liście gatunków rzadkich i ginących Do najrzadszych należą gwiazdosz frędzelkowaty, stroczuica sosnowa, pomarańczowiec błyszczący i szkieletnica różowawa. Spośród gatunków chronionych wymienić można soplówke bukową i jodłową, purchawice olbrzymią, smardza wyniosłego i kulistogłowego, sromotnika bezwstydnego i podgrzybka pasożytniczego i in.

Wiosną, gdy światło słoneczne dociera do ściółki, można  spotkać wielobarwne łany wiosennych kwiatów, wśród nich fioletowy żywiec gruczołowaty, czerwono-niebiesko-fioletową miodunkę, przebiśniegi, pierwiosnki, szczyr trwały. Do charakterystycznych roślin runa buczyny karpackiej należą również: kopytnik, miesięcznica trwała (lunaria) o "pergaminowych" owocostanach oraz marzanka wonna.

Na obrzeżach lasów można spotkać goryczkę trojeściową oraz lilie złotogłów. Spośród 43 gatunków roślin objętych ochroną całkowitą występują tojady: dziubaty i mołdawski, pokrzyk wilcza jagoda, mieczyk dachówkowaty, buławnik wielkokwiatowy, żłobik koralowy, goździk kosmaty i wawrzynek wilczełyko, a także kozłek trójlistkowy, podrzeń żebrowiec, dziewięćsił bezłodygowy, storczyki. Oprócz nich można także spotkać silnie trującego tojada wierzchowatego, trawę kostrzewę górską, pięciornika omszonego oraz ciepłolubne rośliny które przywędrowały z południa: różę francuską, kokoryczkę wonną, kocimiętkę lekarską.

Ciekawym obserwacyjnie zjawiskiem jest rozprzestrzeniania się  na terenie Parku nowo przybyłych roślin obcego pochodzenia,. Spośród nich wymienić należy barszcz Sosnowskiego,niecierpka drobnokwiatowego czy  nawłoć  późną.   Stwarzają one  często  zagrożenie   dla gatunków rodzimych, wypierając je z ich naturalnych siedlisk.

Nie mniej interesujące są półnaturalne zbiorowiska antropogeniczne. Do najcenniejszych zbiorowisk półnaturalnych należy mezofilna łąka mieczykowo-mietlicowa ,  bogate w gatunki płaty murawy kserotermicznej z goryczuszką owłosioną, goździkiem kropkowanym i zimowitem jesiennym  oraz wilgotna łąka ostrożemowa  z panująca turzycą Hartmaua i ostrożemem łąkowym. Te dwa ostatnie zbiorowiska roślinne znane są dotychczas tylko z Magurskiego PN.

Na terenie ostoi występuje 137 gatunków ptaków, w tym  wiele rzadkich i zagrożonych, jak: orzeł przedni, orlik krzykliwy i grubodzioby, puchacz i trzmielojad).

Żyje tu ok. 35 gatunków ssaków, a wśród nich: niedźwiedź brunatny, wilk, ryś, borsuk, kuna, bóbr europejski, wydra i nietoperze. W tutejszych wodach można spotkać: pstrąga potokowego i głowacza białopłetwego, oprócz tego występują tu liczne gatunki płazów i gadów: salamandra plamista, kumak górski, traszka, żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, padalec, jaszczurka zwinka i zaskroniec zwyczajny. Żyje tu  wiele rzadkich i zagrożonych bezkręgowców, jak motyle: niepylak mnemozyna, paź żeglarz, paź królowej oraz chrząszcze: nadobnica alpejska, pachnica dębowa  i koziróg bukowiec. Do osobliwości należy występowanie skalnika prozerpiny (gatunek południowoeuropejski).

Szacuje się, że na terenie parku występuje około 200 gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną gatunkową.  Jest to jedno z 3 aktualnych miejsc występowania chrząszcza zagłębka bruzdkowanego (Rhysodes sulcatus)

Klasy siedlisk:

- lasy liściaste – 42%,
- lasy iglaste – 8%,
- lasy mieszane – 46%,
- siedliska łąkowe i zaroślowe – 4%,

Formy ochrony istniejące w obszarze:

Magurski Park Narodowy

Rezerwat przyrody Kornuty

 Zagrożenia:

Zanieczyszczenia powietrza, w tym dalekiego zasięgu, pochodzące zza południowej granicy państwa, kłusownictwo, zmiany warunków hydrologicznych siedliska - głównie osuszanie i eutrofizacja terenów podmokłych oraz zmiany sposobu użytkowania gruntów

                                                                          Gatunki ważne dla Europy

Siedliska

Kod

Nazwa siedliska

3220

Pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków

3230

Zarośla wrześni na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wrześni)

3240

Zarośla wierzby siwej na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część - z przewagą wierzby

6230

Górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie)

6430

Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)

6510

Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)

7140

Torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)

7230

Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk

8310

Jaskinie nieudostępnione do zwiedzania

9110

Kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)

9130

Żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)

9170

Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)

9180

Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani)

91E0

Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae-fragilis, Populetum albae, Alnenion

Ssaki

Kod

Nazwa gatunku

1303

Podkowiec mały

1321

Nocek orzęsiony

1324

Nocek duży

1337

bóbr europejski

1352

wilk

1354

niedźwiedź brunatny

1355

wydra

1361

ryś

Ptaki

A030

Bocian czarny

A072

Trzmielojad zwyczajny

A089

Orlik krzykliwy

A091

Orzeł przedni

A104

Jarząbek

A122

derkacz

A168

Brodziec piskliwy

A215

Puchacz zwyczajny

A220

Puszczyk uralski

A223

Włochatka zwyczajna

A224

Lelek zwyczajny

A229

Zimorodek zwyczajny

A234

Dzięcioł zielonosiwy

A236

Dzięcioł czarny

A239

Dzięcioł białogrzbiety

A241

Dzięcioł trójpalczasty

A320

Muchołówka mała

A321

Muchołówka białoszyja

A338

gąsiorek

Gady i płazy

1166

Traszka grzebieniasta

1193

Kumak górski

2001

Traszka karpacka

Ryby

2503

brzanka

Bezkręgowce

1014

Poczwarówka zwężona

1084

Pachnica dębowa

1086

Zgniotek cynobrowy

1087

Nadobnica alpejska

4026

zagłębek bruzdkowany

Rośliny

1381

Widłoząb zielony

1939

Rzepik szczeciniasty

Inne ważne gatunki zwierząt i roślin

Ssaki

sarna

Jeleń szlachetny

popielica

Koszatka

Rzęsorek mniejszy

smużka

żbik

Gady i płazy

Ropucha zielona

Rzekotka drzewna

Jaszczurka żyworodna

Jaszczurka zwinka

Zaskroniec zwyczajny

Salamandra plamista

Traszka górska

Żaba trawna

Żaba wodna

Żmija zygzakowata

Ryby

piekielnica

Głowacz pręgopłetwy

Bezkręgowce

Niepylak mnemozyna

Rak szlachetny

Rośliny

Tojad mołdawski

Tojad dziubaty

Orlik pospolity

Parzydło leśne

Kopytnik pospolity

Pokrzyk wlicza jagoda

Podrzeń żebrowiec

Buławnik wielkokwiatowy

Buławnik mieczolistny

Zimowit jesienny

Kukułka Fuchsa

Kukułka plamista

Kukułka szerokolistna

Stoplamek bzowy

Wawrzynek wilczełyko

Goździk kosmaty

Goździk pyszny

Omieg górski

Kruszczyk połabski

Kruszczyk szerokolistny

Kruszczyk błotny

Kruszczyk siny

Skrzyp olbrzymi

Kruszyna pospolita

Przytulia wonna

Goryczka trojeściowa

Goryczka krzyżowa

Goryczuszka orzęsiona

Gółka długoostrogowa

Bluszcz pospolity

Wroniec widlasty

Kosaciec syberyjski

Bielistka siwa

Lilia złotogłów

Listera jajowata

Widłak jałowcowaty

Widłak goździsty

Pióropusznik strusi

Gnieźnik leśny

Storczyk męski

Storczyk samiczy

Języcznik zwyczajny

kosodrzewina

Podkolan biały

Podkolan zielonawy

Paprotka zwyczajna

Pierwiosnek lekarski

Pierwiosnek wzniosły

Cebulica dwulistna

Kłokoczka południowa

Cis pospolity

Kosatka kielichowa

Storczyka kulista

Ciemiężyca zielona

Kalina koralowa

Śnieżyczka przebiśnieg

Mapa poglądowa:

3-1

Mapy szczegółowe: http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/?obszar=PLH180001

Źródła danych:

  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie
  • Europejska Agencja Środowiska
Czytany 3572 razy