.

1. Beskid Niski

Beskid Niski

Podstawowe informacje:

Region biogeograficzny: alpejski
Kod: PLB 180002
Powierzchnia: 151 966,6 ha
Region administracyjny:
Województwo małopolskie – 43%
Gminy: Ropa, Gorlice, Sękowa, Lipinki, Nawojowa, Kamionka Wielka, Łabowa, Grybów, Krynica-Zdrój, Uście Gorlickie
Województwo podkarpackie – 57%
Gminy: Dębowiec, Krempna, Nowy Żmigród, Osiek Jasielski, Dukla, Iwonicz-Zdrój, Rymanów, Bukowsko, Komańcza, Zarszyn

Sprawujący nadzór :
Dyrektor Magurskiego Parku Narodowego, 
38-232 Krempna, Krempna 59  

 Charakterystyka obszaru

Obszar znajduje się w górach położonych w miejscu zwężenia i największego obniżenia łuku karpackiego. Ich wysokość nie przekracza 1000 m n.p.m. Rozciąga się na długości 100 km od doliny Osławy i Osławicy na wschodzie po dolinę Kamienicy i Kotlinę Sądecką na zachodzie. Zachodnia część gór zbudowana jest z warstw jednostki magurskiej, gdzie w wielu miejscach na wierzchowinach wzniesień piaskowce tworzą skaliste formy. Wąskie pasma o stromych stokach i grzbietach twardzielcowych ciągną się względem siebie równolegle w kierunku północny zachód – południowy wschód.. Wschodnią część budują stromo ustawione fałdy i łuski dukielskie i tu głównym rysem rzeźby są wyniesione grzbiety (np. Cergowa Góra). Na stromych zboczach i w głębokich lejach źródłowych występują liczne rozległe osuwiska. W Beskidzie Niskim znajdują się obszary źródliskowe Białej Tarnowskiej, Ropy, Wisłoki, Wisłoka, Jasiołki, które prowadząc swe wody ku północy,  płyną niekiedy obniżeniami równolegle do grzbietów lub przecinają je w poprzek głębokimi przełomami. Obficie występują wody mineralne.

Tereny Beskidu Niskiego mają bogata szatę roślinną, która zmienia się wraz ze zmianą wysokości, układając się w piętra: piętro pogórza - zajęte głównie przez pola uprawne, łąki, a tylko na niewielkich powierzchniach przez lasy grądowe - i piętro regla dolnego porośnięte buczyną i nasadzeniami świerkowymi W górach lasy zajmują blisko 70% powierzchni. Dominują buczyny  i lasy mieszane bukowo - jodłowe  (z domieszkami olchy, dębu i grabu), z bardzo bogatym runem leśnym. Rosną tu również modrzewie, cisy, jawory a w miejscach podmokłych lasy jesionowo-olszowe oraz wierzby, topole, olchy i jesiony, tworzące lasy łęgowe. Świerki występują tylko tam gdzie zostały sztucznie wprowadzone. W wielu miejscach można zobaczyć pozostałości puszczy karpackiej. Występują tu liczne rośliny kwiatowe tj. przebiśnieg, cebulka dwulistna, żywiec gruczołowaty, czosnek niedźwiedzi, zawilec, miesięcznica trwała. Okres ich kwitnienia kończy się gdy drzewa pokrywają się całkowicie liśćmi i zakrywają promieniom słonecznym dostęp do dna lasu.

Równie bogata jest fauna  lasów Beskidu Niskiego. Rozlegle kompleksy leśne z niedostępnymi matecznikami oraz słabe zaludnienie, zwłaszcza w południowej i wschodniej jego części, sprzyjają występowaniu dużych zwierząt. Liczne są tutaj dziki, sarny, zające oraz jelenie szlachetne w odmianie karpackiej. Z drapieżników można wymienić: niedźwiedzie, wilki, rysie i żbiki, kuny, lisy, jenoty i wydry. W tutejszych wodach można spotkać: pstrąga potokowego, głowacza białopłetwego i różankę. Licznie występują gady i płazy: żmija zygzakowata, gniewosz plamisty, zaskroniec, padalec, kumak górski, salamandra i kilka gatunków traszek (alpejska, grzebieniasta), a także rzadkie gatunki owadów; motyle: niepylak mnemozyna, paź żeglarz, paź królowej; chrząszcze: jelonek rogacz, nadobnica alpejska, pachnica dębowa i zagłębek bruzdkowany. Spośród gatunków o znaczeniu europejskim ochroną są tu objęte: bóbr europejski, niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra.

Występuje tu około 40 chronionych gatunków ptaków, w tym 18 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej  bociana czarnego, dzięcioła białoszyjego, orlika krzykliwego, orła przedniego, puszczyka uralskiego, sóweczki, trzmielojada i włochatki. Typowymi gatunkami górskimi są żyjący nad strumieniami pluszcz i pliszka górska.  

Klasy siedlisk:

- lasy liściaste – 21%,
- lasy iglaste – 18%,
- lasy mieszane – 34%,
- łąki i pastwiska – 11%,
- tereny rolnicze – 16%.

Formy ochrony istniejące w obszarze:

Magurski Park Narodowy,

Rezerwaty przyrody:

Cisy w Nowej Wsi, Kornuty, Modrzyna, Przełom Jasiołki, Wadernik, Kamień nad Jaśliskami, Źródliska Jasiołki, Rezerwat Tysiąclecia na Cergowej Górze

Jaśliski Park Krajobrazowy,

Obszar Chronionego Krajobrazu Beskidu Niskiego,

Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu 

Zagrożenia:

wyrąb drzewostanów, polowania, kłusownictwo, zalesienia terenów otwartych oraz zanieczyszczenia powietrza poza terenem ostoi powodujące zamieranie drzewostanów.

                                                                          Gatunki ważne dla Europy

Ssaki

Kod

Nazwa gatunku

1337

bóbr europejski

1352

wilk

1354

niedźwiedź brunatny

1355

wydra

1361

ryś

Ptaki

A030

Bocian czarny

A031

Bocian biały

A072

Trzmielojad zwyczajny

A073

Kania czarna

A074

Kania ruda

A075

bielik

A080

gadożer

A081

Błotniak stawowy

A082

Błotniak zbożowy

A084

Błotniak łąkowy

A089

Orlik krzykliwy

A091

Orzeł przedni

A094

rybołów

A103

Sokół wędrowny

A104

Jarząbek

A122

derkacz

A127

żuraw

A166

łęczak

A193

Rybitwa rzeczna

A215

Puchacz zwyczajny

A217

Sóweczka zwyczajna

A220

Puszczyk uralski

A223

Włochatka zwyczajna

A224

Lelek zwyczajny

A229

Zimorodek zwyczajny

A231

Kraska zwyczajna

A234

Dzięcioł zielonosiwy

A236

Dzięcioł czarny

A238

Dzięcioł średni

A239

Dzięcioł białogrzbiety

A241

Dzięcioł trójpalczasty

A246

lerka

A307

jarzębatka

A320

Muchołówka mała

A321

Muchołówka białoszyja

A338

gąsiorek

A429

Dzięcioł białoszyi   

Ryby

1163

Głowacz białopłetwy

Bezkręgowce

1014

Poczwarówka zwężona

1084

Pachnica dębowa

1087

Nadobnica alpejska

4026

zagłębek bruzdkowany

Inne ważne gatunki zwierząt i roślin

Ssaki

sarna

popielica

Koszatka

Kuna leśna

Kuna domowa

Rzęsorek mniejszy

smużka

Zając szarak

żbik

Gady i płazy

Jaszczurka żyworodna

Zaskroniec zwyczajny

Salamandra plamista

Traszka górska

Żaba trawna

Żaba wodna

Ryby

piekielnica

świnka

Bezkręgowce

Niepylak mnemozyna

Rak szlachetny

Rośliny

Parzydło leśne

Kopytnik pospolity

Kukułka plamista

Wawrzynek wilczełyko

Omieg górski

Kruszczyk szerokolistny

Kruszyna pospolita

Przytulia wonna

Goryczka trojeściowa

Wroniec widlasty

Widłak goździsty

Gnieźnik leśny

kosodrzewina

Podkolan biały

Podkolan zielonawy

Paprotka zwyczajna

Pierwiosnek lekarski

Róża francuska

Kłokoczka południowa

Cis pospolity

Ciemiężyca zielona

Kalina koralowa

Śnieżyczka przebiśnieg

Mapy poglądowe:

1-1

 1-2

Mapy szczegółowe: http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/?obszar=PLB180002

Źródła danych:

  • Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska  w  Krakowie
  • Europejska Agencja Środowiska
Czytany 4485 razy